Merhaba! Sparkify sayfasının bugünkü konusu Fish tekil mi çoğul mu; gelin birlikte inceleyelim.
Bir akvaryumun önünde durup balıkları izlerken ya da bir İngilizce metinde “There are many fish in the lake” cümlesini okurken hiç duraksadınız mı? İngilizcede bazı kelimeler çoğul olduklarında değişirken bazıları aynı kalır. Fish tekil mi çoğul mu? sorusu da tam bu noktada karşımıza çıkar. İlk bakışta basit görünen bu kelime, İngilizcenin dil bilgisi kurallarını ve tarihsel gelişimini anlamak için güzel bir örnektir.
Kısa cevap şudur: Fish hem tekil hem de çoğul olarak kullanılabilir. Ancak birden fazla balık türünden söz edildiğinde “fishes” biçimi de kullanılabilir. Hangi biçimin doğru olduğu, anlatılmak istenen anlama bağlıdır.
İngilizcede “fish” kelimesi Türkçedeki “balık” anlamına gelir. Düzenli isimlerin çoğulu genellikle “-s” veya “-es” ekiyle oluşturulurken fish kelimesinin yaygın çoğul biçimi değişmeden kalır.
Bir balıktan söz ederken “fish” kelimesi tekil anlam taşır. Tek bir balığı belirtmek için önüne “a” veya “one” getirilebilir.
Örnekler:
– I see a fish. – Bir balık görüyorum.
– There is one fish in the bowl. – Kâsede bir balık var.
– The fish is beautiful. – Balık güzel.
Bu cümlelerde “fish” tek bir canlıyı ifade eder. Peki, aynı kelime birden fazla balığı anlatırken de kullanılabilir mi?
Evet. İngilizcede birden fazla balıktan söz edilirken de çoğunlukla “fish” kullanılır. Kelimenin biçimi değişmese bile çoğulluk, cümlenin diğer unsurlarından anlaşılır.
Örnekler:
– I see three fish. – Üç balık görüyorum.
– There are many fish in the sea. – Denizde çok sayıda balık var.
– The fish are swimming. – Balıklar yüzüyor.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, fiil uyumudur. Tekil kullanımda “is”, çoğul kullanımda ise “are” tercih edilir.
İngilizce öğrenenlerin sık karşılaştığı sorulardan biri de “Fish mi, fishes mı doğru?” sorusudur. Aslında her iki kullanım da doğrudur, fakat aynı bağlamlarda tercih edilmez.
Genellikle aynı türden veya tür ayrımı yapılmadan ele alınan birden fazla balık için “fish” kullanılır.
Örnek:
There are hundreds of fish in this aquarium.
Türkçesi: Bu akvaryumda yüzlerce balık var.
“Fishes” biçimi özellikle bilimsel, biyolojik veya tür çeşitliliğinin vurgulandığı bağlamlarda kullanılabilir.
Örnek:
The river contains many different fishes.
Türkçesi: Nehirde birçok farklı balık türü bulunuyor.
Burada vurgu yalnızca balıkların sayısında değil, çeşitliliğindedir. Bununla birlikte, farklı türlerden söz ederken de “fish” kullanılması mümkündür. Dolayısıyla “fishes” her zaman zorunlu değildir.
– Fish: Tek bir balık veya birden fazla balık için kullanılabilir.
– Fishes: Özellikle farklı türleri vurgulamak amacıyla çoğul isim olarak kullanılabilir.
– A fish: Bir balık.
– Two fish: İki balık.
– Different fishes: Farklı balık türleri.
Bu ayrım, özellikle İngilizce sınavlarında, akademik metinlerde ve biyoloji konulu yazılarda önem kazanır. Peki, İngilizcenin bu alışılmadık kuralı nereden geliyor?
Fish kelimesinin günümüzdeki biçimi, İngilizcenin tarihsel gelişimiyle bağlantılıdır. Kelime, Eski İngilizcedeki “fisc” biçimine dayanır ve Cermen dillerindeki benzer sözcüklerle ortak bir geçmişe sahiptir.
İngilizcede çoğul isimlerin tamamı aynı kurala uymaz. Bazı kelimeler düzenli olarak değişirken bazıları tarihsel nedenlerle farklı biçimlerde kullanılır. “Fish” kelimesinin çoğulda değişmeden kalması da bu dilsel çeşitliliğin örneklerinden biridir.
Benzer durumlarla başka kelimelerde de karşılaşılır:
– Sheep: Koyun veya koyunlar.
– Deer: Geyik veya geyikler.
– Species: Tür veya türler.
– Fish: Balık veya balıklar.
Bu örnekler, İngilizcede çoğulluğun her zaman kelimenin sonuna bir ek getirilerek oluşturulmadığını gösterir. Dil, kurallardan ibaret değildir; geçmişten gelen alışkanlıkları da taşır.
İngilizce öğrenirken “fish” kelimesini otomatik olarak “fishs” şeklinde çoğul yapmak yaygın bir hatadır. Oysa standart kullanımda doğru biçim genellikle “fish”tir.
Sık yapılan yanlışları şu şekilde özetleyebiliriz:
– Yanlış: I have three fishs.
– Doğru: I have three fish.
– Yanlış: There is many fish in the lake.
– Doğru: There are many fish in the lake.
– Doğru: There are several different fishes in the study. – Araştırmada birkaç farklı balık türü bulunuyor.
Özellikle “fishs” biçiminden kaçınmak gerekir. Çoğul anlamı sayı bildiren kelimelerle veya fiil uyumuyla zaten ifade edilebilir.
Evet. “A fish” ve “The fish is swimming” gibi cümlelerde tekil anlam taşır.
Evet. “Two fish” ve “Many fish” ifadelerinde birden fazla balığı anlatır. Kelimenin biçiminin değişmemesi çoğul olmadığı anlamına gelmez.
Hayır. “Fishes” doğru bir kullanımdır. Özellikle farklı balık türlerinden söz edilirken tercih edilebilir. Ancak günlük İngilizcede çoğul için genellikle “fish” kullanılır.
Çünkü İngilizcede bütün isimler düzenli çoğul eki almaz. “Fish” kelimesinin yerleşik çoğul kullanımı “fish” biçimindedir.
Fish hem tekil hem çoğul kullanılabilen İngilizce isimlerden biridir. Tek bir balığı anlatmak için “a fish”, birden fazla balığı anlatmak için “two fish” veya “many fish” denebilir. “Fishes” ise özellikle farklı balık türlerini vurgulayan bağlamlarda kullanılır.
Konuyu akılda tutmanın en kolay yolu, kelimenin biçiminden çok cümledeki anlamına ve fiile dikkat etmektir. İngilizce öğrenirken bu tür istisnaları kavramak, yalnızca doğru cümle kurmayı değil, dilin mantığını anlamayı da kolaylaştırır.
Kaynaklar:
– Cambridge Dictionary – Fish kelimesinin anlamı ve kullanımı
– Merriam-Webster Dictionary – Fish kelimesinin tanımı ve çoğul biçimleri
– Online Etymology Dictionary – Fish kelimesinin tarihsel kökeni